مطلق خبر داديد . ما الآن خبر نداده‌ايم از يك امرى كه مصداق معدوم مطلق باشد . آنچه كه گفتيم محال است ، خبر دادن از مصداق معدوم مطلق است به شرط اينكه وجود پيدا كند . در اينجا ما خبر از مصداق نداده‌ايم . پس خبر از چه داده‌ايم ؟ در اينجا در واقع خبر از مفهوم داده‌ايم . اين حرفى بوده است كه قدما در اين زمينه گفته‌اند و حرفشان هم تقريبا به همين شكل بوده است و حتى صاحب شوارق كه با اينكه متأخر از زمان صدر المتألّهين است اغلب در نظرياتش به همان نظريات قدما و شيخ و امثال اينها برمىگردد ، در اينجا هم حرف خواجه را كه نقل مىكند - كه تقريبا بر همين اساس است - گويا همان را قبول مىكند ولى اين را هم نقل مىكند و مىگويد و قيل كه مطلب چنين است ؛ خيلى نشان نمىدهد كه خودش هم اين نظر را داشته باشد . حل شبههء معدوم مطلق طبق نظر ملاصدرا و حكيم سبزوارى ملاصدرا و حاجى و امثال اينها قضيه را به اين شكل حل نمىكنند و على الظاهر به طور كلى به اين شكل قابل حل هم نيست . مشكل منحصر به اين دو مثال هم نيست و ما اشباه اين را در جاى ديگر هم داريم و همهء اينها هم يك راه حل دارد « 1 » و آن اين است كه مىگويند شما ببينيد در مورد « كلى » « 2 » مىتوانيد بگوييد كلى كلى است ؛ هيچ اشكالى پيدا نمىشود . كلى ، هم به حمل اولى كلى است هم به حمل شايع . « كلى به حمل اولى كلى است » يعنى در تعريف « كلى » مىتوانيد خود كلى را بياوريد . خود كلى يعنى چه ؟ يعنى آن مفهومى كه بر كثيرين صدق مىكند . شما در مقام تعريف « كلى » مىگوييد : « الكلى هو ما لا يمتنع فرض صدقه على كثيرين » . اكنون مىپرسيم شما كه مىگوييد كلى آن مفهومى است كه فرض صدقش بر كثيرين محال نيست ، يكى از مفاهيم عالم خود همين مفهوم است ؛ اين مفهوم خودش كلى است يا

--> ( 1 ) . - دليلش اين راه حلى است كه در وجود ذهنى پيدا كرده‌اند . استاد : بله ، اتفاقا مصداقش عين همان است . اينكه در آنجا وعده داديم كه در آينده باز روى آن بحث كنيم همين جاست . ( 2 ) . مثالى كه اينها بيشتر ذكر مىكنند همين مثال جزئى و كلى است .